สร้างสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายสำหรับเพาเวอร์แอมป์
จากสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายคอมพิวเตอร์ (ตอน1)
โดย K_evens ([email protected])
“ประสิทธิภาพสูงกว่า ขนาดเล็ก น้ำหนักเบา และดูเหมือนว่าจะมาแทนที่ลิเนียร์ เพาเวอร์ซัพพลายมากขึ้นทุกวันบางครั้งเทคโนโลยีก็เปลี่ยนคำตอบในใจท่านได้เหมือกัน”
สวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายสำหรับเพาเวอร์แอมป์นั้น ส่วนมากมักพบเห็นในเพาเวอร์แอมป์ที่ต้องการเน้นประสิทธิภาพ ขนาดเล็ก และน้ำหนักเบา หลายคนอยากลองสร้างสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายสำรับใช้งานในเพาเวอร์แอมป์ของตนเอง แต่ไม่ค่อยมีโครงงานสวิตชิ่งกำลังสูงๆสำหรับเพาเวอร์แอมป์ ออกมาเป็นโครงงานให้บรรดานักอิเล็กทรอนิกส์ได้ทดลองสร้างกันนัก คราวนี้สมใจแน่ครับ เพราะนอกจากจะได้สร้างแหล่งจ่ายไฟสวิตชิ่งให้กับเพาเวอร์แอมป์ตัวโปรดแล้ว ยังช่วยลดขยะอิเล็กทรอนิกส์อีกด้วยเพราะในคอนเซ็ปต์โครงงานนี้คือการนำเอาอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่เสียแล้วนำกลับมาใช้ใหม่ทำให้ลดค่าใช้จ่ายกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางตัวลงได้มาก หากท่านใดไม่มีสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายคอมพิวเตอร์ที่เสียแล้วก็สามารถใช้อุปกรณ์ที่มีจำหน่ายในท้องตลาดมาประกอบโครงงานได้เช่นกัน
- สวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่จะนำมาสร้าง
รูปที่1 ATX Switching Power supply ที่เสียแล้วนำมาสร้างโครงงาน
อุปกรณ์ที่ใช้ในโครงงานนี้ไม่จำเป็นต้องไปซื้อตามบ้านหม้อ หรือ ในกรุงเทพเสมอไปเพื่อให้ทุกท่านหาอุปกรณ์ทำโครงงานได้ง่าย ผมพยามเลือกใช้อุปกรณ์สำคัญที่มีในสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายรุ่นที่พบเห็นได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ซึ่งส่วนมากจะเป็นสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่ติดมากับเครื่องคอมพิวเตอร์แบบประกอบ สวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่เสียแล้วราคาไม่ควรจะเกินเครื่องละ 20-50 บาท ไม่จำเป็นต้องเป็นรุ่นเดียวกับดังรูปที่1 ก็ได้ แต่ต้องเป็นสวิตชิ่งแบบ ฮาร์ฟบริดจ์คอนเวอร์เตอร์ เพราะในโครงงานที่จะสร้างเป็นฮาร์ฟบริดจ์คอนเวอร์เตอร์เช่นกัน หม้อแปลงขนาด EI-35 พบมากที่สุดและสามารถใช้ได้ในกำลังระดับ 150 – 250 วัตต์ หรือตามสเป็กของสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายตัวนั้นๆ นับว่าเพียงพอต่อเพาเวอร์แอมป์วัตต์สูง แต่ถ้าได้ขนาดแกนที่ใหญ่กว่านี้ก็ยิงดีเพราะสามารถออกแบบให้ได้กำลังสูงมากขึ้นด้วย แต่ในโครงงานนี้ได้ออกแบบให้กำลังสูงสุดต่อเนื่องเพียง 250 วัตต์ เพราะคิดว่ากำลังระดับนี้เหมาะสมกับขนาดของแกนหม้อแปลงสวิตชิ่ง EI-35 และเหมาะกับเพาเวอร์แอมป์ ประมาณ 50-60 วัตต์ในแบบ สเตอริโอ หรือ 100-150วัตต์ในแบบโมโน
- อุปกรณ์ที่สำคัญ จากสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลาย
2.1 หม้อแปลงสวิตชิ่ง
รูปที่2 หม้อแปลงสวิตชิ่งในสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายคอมพิวเตอร์
หม้อแปลงสวิตชิ่งเป็นส่วนที่สำคัญที่สุด หากได้หม้อแปลงตัวใหญ่ๆจะดีมาก เพราะสามารถออกแบบให้กำลังออกมาได้สูงได้ดีกว่า ส่วนมากสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่เสียกันบ่อยๆมักเป็นของคุณภาพไม่ดีเท่าไหร่ หม้อแปลงที่พบเห็นมากที่สุดคือขนาด EI-35 จึงถูกเลือกนำมาใช้ในโครงงานนี้2.2 หม้อแปลงขับ
หม้อแปลงขับควรดูตำแหน่งการจัดเรียงขาให้ดี เพราะสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายแต่ละเครื่องมีการจัดตำแหน่งไม่เหมือนกันทั้งหมด แนะนำให้ไล่ดูจากลายทองแดงว่ามีการใช้งานแต่ละขาเป็นอย่างไร
2.3 ไอซีควบคุม TL494
รูปที่4 ไอซีTL494 หรือ KA7500B
ไอซีควบคุมส่วนมากมักไม่เสีย สำหรับเครื่องใดที่มี TL494 สามารถถอดนำมาใช้ได้แต่ไม่ได้หมายความว่ามันจะไม่เสียเลย แต่เท่าที่ผมเคยถอดมาใช้ไม่ค่อยเสียครับ หากเครื่องใดไม่มี TL494 ก็แนะนำให้ซื้อเพราะไอซีตัวนี้ราคาไม่แพง2.4 เพาเวอร์ทรานซิสเตอร์
รูปที่5 เพาเวอร์ทรานซิสเตอร์
เพาเวอร์ทรานซิสเตอร์มักเสียบ่อยในสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลาย บางเครื่องเห็นรอยร้าวหรือระเบิดไปเลยก็มี ก่อนนำมาใช้ ควรตรวจวัดดูก่อนนะครับว่าเสียหรือไม่ แนะนำให้ใช้เบอร์ที่ระบุตามโครงงานหรือเบอร์ที่คุณสมบัติใกล้เคียงหรือสามารถทนกำลังได้สูงกว่าครับ
2.5 แกนเทอร์รอยด์
รูปที่6 แกนเทอร์รอยด์ ในสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายคอมพิวเตอร์
แกนเทอร์รอยด์สำหรับทำ LO เป็นชนิด Iron Powder สำหรับใช้ในภาคฟิลเตอร์ไม่ต้องเสียเงินซื้อ สามารถใช้งานได้ดีแต่ต้องนำมาพันขดลวดใหม่ รายละเอียดการพันขดลวดจะกล่าวรายละเอียดต่อไป
2.6 อุปกรณ์อื่นๆ
รูปที่ 7 แสดงตัวอย่างอุปกรณ์ต่างที่หาได้จากสวิตชิ่งเพาเวอร์ซัพพลายที่เสียแล้ว
เช่นทรานซิสเตอร์ขนาดเล็ก ไดโอด ตัวเก็บประจุ สามารถนำมาใช้ได้ แต่ต้องตรวจวัดก่อนนำมาใช้ทุกครั้ง ในเครื่องรุ่นเก่าหรือเครื่องที่มียี่ห้อดีๆ อุปกรณ์จะมีคุณภาพดีกว่าเครื่องที่มาจากจีนเหมือนดังปัจจุบัน เครื่องจีนจะลดต้นทุนมากๆ เพื่อทำให้ราคาถูกแต่เกรดอุปกรณ์ต่ำ
